Hakem Rehberi

HAKEMLER İÇİN KILAVUZ / REVIEWER GUIDELINES

Değerli hakemimiz,

Dijital Devlet ve Toplum Araştırmaları Dergisi (DDTA), bilimsel kaliteyi ve etik standartları korumada hakemlerin rolünü son derece değerli bulmaktadır. Bu kılavuz, hakemlik sürecinde izlenecek adımları ve uyulması gereken etik kuralları açıklamaktadır.

A. Hakem Olarak Davet Edildiğinizde

Bir makaleyi değerlendirmeye davet edildiğinizde, aşağıdaki soruları kendinize sorun:

  1. Uzmanlık alanım mı? Makale, benim uzmanlık alanımla doğrudan ilgili mi?
  2. Yeterli zamanım var mı? Değerlendirmeyi belirtilen sürede (genellikle 4 hafta) tamamlayabilecek miyim?
  3. Çıkar çatışmam var mı? Yazar(lar) ile herhangi bir kişisel, kurumsal veya maddi çıkar çatışmam bulunuyor mu?

Bu sorulardan herhangi birine yanıtınız "hayır" ise, değerlendirmeyi kabul etmemeniz ve durumu editöre bildirmeniz rica olunur.

B. Etik Sorumluluklar

İlke Açıklama

Gizlilik (Confidentiality)

Değerlendirdiğiniz makale, gizli bir belgedir. Makalenin içeriğini, editörün izni olmaksızın hiç kimseyle paylaşamaz, tartışamaz veya kendi araştırmalarınızda kullanamazsınız.

Tarafsızlık (Objectivity)

Değerlendirmeniz, bilimsel temelli ve objektif olmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştirilerden kaçınmalısınız. Olumlu ve olumsuz görüşlerinizi, somut gerekçelerle ve yapıcı bir dille ifade etmelisiniz.

Şeffaflık (Transparency)

İncelemeniz sırasında, makalede atıf yapılmamış ancak konuyla ilgili önemli başka çalışmalar tespit ederseniz, bunları editöre bildirmelisiniz.

Zamanlama (Timeliness)

Değerlendirmenizi zamanında tamamlamak, yayın sürecinin hızlı işlemesi için çok önemlidir. Süreyi uzatmanız gerekiyorsa, editörü önceden bilgilendirmelisiniz.

C. Makale Değerlendirme Kriterleri

Değerlendirme raporunuzu hazırlarken aşağıdaki kriterlere odaklanmanız beklenmektedir:

Kriter

Değerlendirilecek Sorular

Özgünlük

Makale, alana yeni ve orijinal bir katkı sunuyor mu? Daha önce yayınlanmış çalışmalardan farklılaşıyor mu?

Yöntemsel Sağlamlık

Araştırma yöntemi, araştırma sorularını yanıtlamak için uygun mu? Örneklem, veri toplama ve analiz süreçleri doğru ve yeterli düzeyde açıklanmış mı?

Literatürle İlişki

Makale, alandaki güncel literatürü yeterli ve doğru bir şekilde kapsıyor, sentezliyor mu? Argümanlar mevcut bilgi birikimiyle uyumlu mu?

Bulgular ve Sonuçlar

Bulgular, toplanan verilerle doğru ve tutarlı bir şekilde sunulmuş mu? Sonuçlar, bulgulara dayanıyor ve araştırma sorularını yanıtlıyor mu?

Anlaşılırlık ve Dil

Makale, iyi bir akademik dille yazılmış mı? Yapısı, argüman akışı ve tablolar/şekiller anlaşılır mı?

Etik Uygunluk

Makale, araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun mu? Etik kurul izni ve çıkar çatışması beyanları doğru şekilde sunulmuş mu?

D. Değerlendirme Raporunun Hazırlanması

Değerlendirme raporunuz aşağıdaki bölümleri içermelidir:

  1. Makale Hakkında Genel Değerlendirme: Makalenin güçlü yönlerini ve ana katkısını kısaca özetleyin.
  2. Yazarlar İçin (Gizli Olmayan) Kapsamlı Değerlendirme: Makalenin bilimsel içeriğini, yukarıdaki kriterler çerçevesinde ayrıntılı olarak değerlendirin. Yapıcı ve spesifik önerilerde bulunun.
  3. Editör İçin (Gizli) Değerlendirme: Makalenin yayına uygunluğuna dair doğrudan bir öneri (kabul, küçük revizyon, büyük revizyon, ret) ve gerekirse etik endişelere ilişkin gizli notlar ekleyin.

Önemli: Raporunuzda, yalnızca "kabul" veya "ret" gibi doğrudan bir öneri sunmaktan kaçının. Kararınızın gerekçelerini, spesifik bölümlere atıfta bulunarak ayrıntılı şekilde açıklayın. Bu, editörün nihai kararını verirken en çok ihtiyaç duyduğu bilgidir.

Dil ve Üslup: Eleştirileriniz yapıcı ve saygılı olmalıdır. "Yazarlar bu konuyu anlamamış" gibi genelleyici veya kişisel ifadeler yerine, "Makalenin 5. sayfasındaki analiz bölümünde, değişkenler arasındaki ilişkinin yönü daha açık belirtilebilirdi" gibi spesifik ve iyileştirici öneriler sunun.

E. Değerlendirme Sonrası

  • Değerlendirme raporunuz, editör tarafından anonimleştirilerek yazara iletilir.
  • Yazarların revize edilmiş bir makale göndermesi durumunda, aynı makaleyi tekrar değerlendirmeniz istenebilir.
  • Değerlendirme sırasında tespit ettiğiniz ciddi etik ihlallerini (intihal, sahte veri vb.) derhal editöre bildirmelisiniz.
  • Değerlendirdiğiniz makalenin içeriğini, yayınlandıktan sonra dahi hiçbir kişisel çalışmanızda kullanamazsınız.