Dijital Devlet ve Toplum Araştırmaları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER ve YAYIN POLİTİKASI / ETHICS and PUBLICATION POLICY

Yayın İlkeleri / Publication Principles

Dijital Devlet ve Toplum Araştırmaları Dergisi (DDTA), başta dijital dönüşüm, e-Devlet, dijital toplum, yapay zeka politikaları, veri yönetişimi ve dijital ekonomi olmak üzere, dijitalleşmenin devlet ve toplum üzerindeki etkilerini inceleyen özgün akademik çalışmaları yayınlar.
Dergi, sürekli yayın modeliyle elektronik ortamda yayımlanmaktadır. Kabul edilen ve yayına hazırlanan makaleler editoryal süreçlerin tamamlanmasının ardından bekletilmeksizin ilgili cilt ve sayıda yayımlanır.
Dergi, Elmas Açık Erişim (Diamond Open Access) modeliyle faaliyet gösterir. Okuyuculara ücretsiz ve sınırsız erişim sağlanırken, yazarlardan makale gönderimi, hakem değerlendirmesi, düzenleme ve yayınlama süreçlerinin hiçbir aşamasında ücret talep edilmez.
Yazarlar, eserlerinin telif hakkını saklı tutar. Tüm içerikler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanır. Dergideki tüm eserlere herhangi bir ambargo süresi olmaksızın anında ve ücretsiz olarak erişilebilir.
Dergiye gönderilen makaleler, daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmayan özgün çalışmalar olmalıdır.
Gönderilen tüm makaleler, çift taraflı kör hakemlik (double-blind peer review) sürecine tabi tutulur. Hakemler, alan editörleri tarafından konu uzmanlıklarına göre atanır.
Derginin belirlediği yazım ve biçimlendirme kurallarına uygun olarak hazırlanan makaleler değerlendirmeye alınır.
Dergi, gönderilen makaleleri ve hakemlik sürecine ilişkin tüm bilgileri gizli tutmayı taahhüt eder. Bu bilgiler, yalnızca bilimsel amaçlarla ve talep edilmesi halinde üçüncü taraflarla paylaşılabilir.
Bir makale, tüm yazarların yazılı izni olmadan yazar listesinden çıkarılamaz, listeye yeni yazar eklenemez veya yazar sıralaması değiştirilemez.
Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe İfadesi: Yayımlanmış bir çalışmada yayıncı veya yazar kaynaklı küçük hatalar tespit edilmesi durumunda, yazarlar düzeltme metni (corrigendum/erratum) sunabilir. Düzeltme metni, editör onayıyla makalenin orijinal DOI’si ile ilişkilendirilerek yayımlanır.

Geri Çekme (retraction): İntihal, sahte veri, mükerrer yayın, etik kurul izni olmaması gibi ciddi etik ihlallerin veya yayınlanamayacak büyük hataların varlığı durumunda, makale COPE (Committee on Publication Ethics) akış şemalarına uygun şekilde yayından geri çekilir. Geri çekme kararı editör kurulu tarafından alınır. Geri çekme notu, makalenin üstverisi ile birlikte yayımlanır; orijinal makalenin PDF’ine “Geri Çekilmiştir” filigranı eklenir ve makale dergi web sitesinden kaldırılmaz, ancak erişilemez hale getirilir (künye bilgisi ve geri çekme notu kalır).

Endişe İfadesi (expression of concern): Bir makale hakkında soruşturma gerektiren ciddi bir etik ihlal iddiası varsa ve soruşturma sonuçlanana kadar okuyucuları uyarmak amacıyla, editörler COPE rehberliğinde endişe ifadesi yayımlayabilir. Endişe ifadesi, makalenin DOI’si ile ilişkilendirilir.

Düzeltme, geri çekme ve endişe ifadeleriyle ilgili tüm süreçlerde COPE’un güncel yönergeleri ve akış şemaları dikkate alınır.

Etik kurul izni gerektiren araştırmalar için etik kurul onayı alınmış olmalı ve bu onay, makalenin ilgili bölümünde belirtilerek belgelendirilmelidir. Etik kurul izni gerektiren araştırmalar şunlardır:

Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren her türlü araştırma,
İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince yapılan retrospektif çalışmalar.

Dergi, tüm gönderileri intihal açısından taramak için [ iThenticate ve İntihal.net] kullanır. Benzerlik raporunda kabul edilebilir üst sınır, tüm kaynaklar dahil olmak üzere %20'dir. Benzerlik oranının bu sınırın üzerinde olması veya tek bir kaynaktan yüksek oranda alıntı yapılması durumunda makale, etik ihlal gerekçesiyle reddedilir.

Etik İlkeler / Ethical Principles

Dijital Devlet ve Toplum Araştırmaları Dergisi (DDTA), araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır. Dergi, başta Yayın Etiği Komitesi (COPE) olmak üzere, Açık Erişim Dergileri Dizini (DOAJ), Açık Erişim Akademik Yayıncılar Derneği (OASPA) ve Dünya Tıp Editörleri Birliği (WAME) tarafından ortaklaşa yayınlanan Şeffaflık ve Akademik Yayıncılıkta En İyi Uygulama İlkeleri'nin (Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing) 4. versiyonunu benimsemiştir. Bu ilkeler, Scopus ve Web of Science (WoS) gibi önemli indekslerin temel değerlendirme kriterlerini oluşturmaktadır.

DDTA, uluslararası kuruluşlarca kabul edilen etik standartlara uygun olmayan makaleleri yayımlamayı reddeder. Yayımlandıktan sonra etik ihlal içerdiği tespit edilen makaleler, COPE rehberleri doğrultusunda yayından kaldırılır (retraction) ve ilgili yazarlar hakkında yaptırım uygulanır.

Yazarların Sorumlulukları / Author Responsibilities

DDTA'ya gönderilen eserlerin bilimsel ve etik sorumluluğu yazarlarına aittir. Yazarlar, gönderdikleri eserlerin aşağıdaki etik ihlalleri içermediğini taahhüt eder:

1. Yazarlık ve Gönderim İhlalleri / Authorship and Submission Violations

İntihal (Plagiarism): Başkalarının çalışmalarını veya fikirlerini kaynak göstermeden kullanmak.
Öz intihal / Metin Tekrar Kullanımı (Self-plagiarism/Text Recycling): Yazarın kendi önceki çalışmalarını kaynak göstermeden tekrar yayınlaması.
Çifte Gönderim (Simultaneous Submission): Aynı makaleyi eşzamanlı olarak birden fazla dergiye göndermek.
Mükerrer Yayın / Dilimleme (Salami Slicing): Aynı veriyi veya çalışmayı parçalara ayırarak farklı yayınlar olarak sunmak.
Hediye Yazarlık (Gift Authorship): Katkısı olmayan kişileri yazar olarak eklemek.
Hayalet Yazarlık (Ghost Authorship): Önemli katkısı olan kişileri yazar listesine dahil etmemek.
Yazarlık Sırasının veya Yazarların İzinsiz Değiştirilmesi.
Tüm Yazarların Onayı Olmadan Makale Göndermek.

2. Araştırma Etiği İhlalleri / Research Ethics Violations

Uydurma (Fabrication): Gerçekte yapılmamış veriler veya sonuçlar üretmek.
Tahrifat (Falsification): Verileri, görselleri veya sonuçları manipüle etmek.
Seçici Raporlama (Selective Reporting): Çalışmanın sonuçlarına uymayan verileri gizlemek.
Etik Kurul Onayının Olmaması (insan veya hayvan deneklerle yapılan araştırmalarda).
Katılımcılardan Bilgilendirilmiş Onam Almamak (Informed Consent).
Çıkar Çatışmasını Beyan Etmemek (Conflict of Interest).
Finansman Kaynaklarını veya Sponsorları Gizlemek.

3. Yazarlık Kriterleri ve Katkı Beyanı: Bir kişinin yazar olarak kabul edilebilmesi için aşağıdaki dört koşulun tamamının sağlanması gerekir (ICMJE önerileri temel alınmıştır):

Çalışmanın fikrine, tasarımına, veri toplanmasına, analizine veya yorumlanmasına önemli katkı sağlamak,
Makalenin önemli fikri içeriğini yazmak veya eleştirel olarak gözden geçirmek,
Yayımlanacak son versiyonu onaylamak,
Çalışmanın doğruluğu ve bütünlüğü ile ilgili soruların araştırılması ve çözümlenmesinden sorumlu olmayı kabul etmek.

Tüm yazarların, makalenin hazırlanmasındaki bireysel katkılarını CRediT (Contributor Roles Taxonomy) kullanarak makalenin “Teşekkür” veya “Yazar Katkıları” bölümünde beyan etmeleri zorunludur. Örnek beyan: Yazar A: Fikir, Veri Toplama; Yazar B: Analiz, Yazım – Taslak Hazırlama; Yazar C: Eleştirel İnceleme, Süpervizyon. Katkı beyanı yapılmamış makaleler değerlendirmeye alınmaz.

Hakemlerin Sorumlulukları / Reviewer Responsibilities

Kendilerine atanan makaleleri adil, objektif ve tarafsız bir şekilde değerlendirmek.
Değerlendirme için gerekli uzmanlığa sahip olmadıkları makaleleri değerlendirmeyi reddetmek.
Makalelerin, verilerin ve yazar bilgilerinin gizliliğini değerlendirme süreci boyunca ve sonrasında korumak.
Değerlendirmelerini, derginin etik standartları ve COPE rehberleri doğrultusunda yapmak.
Makalelerin bilimsel kalitesini, özgünlüğünü, önemini ve metodolojisini değerlendirmek.
Yazarlar ve alan editörü için detaylı, yapıcı ve gerekçelendirilmiş yorumlar sunmak.
Makalenin yayına uygunluğu konusunda açık önerilerde bulunmak (kabul, küçük revizyon, büyük revizyon, ret).
Değerlendirme taleplerine zamanında yanıt vermek ve değerlendirmeleri kararlaştırılan süre içinde tamamlamak.
Makaleyi iyileştirebilecek ek literatür veya revizyon önerileri sunmak.
Yazarlar, makale veya finansman kaynakları ile ilgili herhangi bir çıkar çatışmasından kaçınmak.
Değerlendirme sırasında tespit ettikleri etik ihlalleri veya endişeleri alan editörüne bildirmek.

Editörlerin Görev ve Sorumlulukları / Editor Responsibilities

1. Baş Editör ve Yardımcı Editörler / Editor-in-Chief and Associate Editors

Dergi kurullarını oluşturmak ve izlemek.
Derginin yayın politikalarını tanımlamak ve sürdürmek; tüm paydaşların bu politikalara titizlikle uymasını sağlamak.
Açık bilim pratiklerini, veri paylaşımını ve araştırmada şeffaflığı teşvik etmek.
Yayın kararlarını, makalelerin bilimsel kalitesi, özgünlüğü ve literatüre katkısı temelinde, hakem ve alan editörü değerlendirmeleri doğrultusunda almak.
Hakem değerlendirme sisteminin etik ilkelere ve bilimsel standartlara uygun şekilde işletilmesini sağlamak.
Düzeltme, geri çekme ve endişe ifadesi süreçlerini COPE rehberleri doğrultusunda yönetmek.
Editörler, hakemler ve yazarlar arasındaki iletişimin etik standartlara uygun olmasını sağlamak.
Dergiyi ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtarak görünürlüğünü ve akademik katılımı artırmak.
Dergi metriklerini iyileştirmek için stratejiler geliştirmek ve uygulamak.
İndeksleme kuruluşları ve akademik ağlarla iş birliği yaparak derginin şeffaflık ve en iyi uygulama standartlarına uyumunu sürdürmek.

2. Alan Editörleri / Section Editors

Gönderilen makalelerin etik ilkeler, dergi kapsamı ve yazım kurallarına uygunluğunu doğrulamak.
Yazarlar veya incelenen araştırmayla ilgili herhangi bir çıkar çatışmasından kaçınmak.
Gönderilen eserlerin ve yazarlarının gizliliğini korumak.
Yazarlar ve hakemler arasında gizli ve yapıcı bir iletişim sağlayarak hakemlik sürecini yürütmek.
Hakem değerlendirmesi sırasında ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkları çözmek.
Yalnızca alana katkı sağlayacak makaleleri kabul etmek; hatalar veya ihlaller tespit edildiğinde düzeltme veya geri çekme süreçlerini başlatmak.
Makaleleri kabul, ret veya revizyon kararlarını adil, bilimsel kalite ve etik uygunluk temelinde almak.

Yapay Zeka Politikası / Generative AI (GenAI) Policy

Dijital Devlet ve Toplum Araştırmaları Dergisi (DDTA), Yapay Zeka (YZ) ve YZ destekli teknolojilerin akademik yazım ve yayın süreçlerinde kullanımına ilişkin şeffaflığı esas alır.

Yazarlar için: Yapay zeka araçları (ör. ChatGPT, GrammarlyGO vb.) makalelerin dil düzenlemesi, anlaşılırlığının artırılması veya literatür taraması gibi yardımcı amaçlarla kullanılabilir. Ancak, yapay zeka araçları, makalenin yazarı olarak gösterilemez ve eserin orijinalliğinden, yaratıcılığından ve bilimsel sorumluluğundan yalnızca insan yazarlar sorumludur. YZ araçlarının kullanımı, makalenin Yöntem veya Teşekkür bölümünde şeffaf bir şekilde beyan edilmelidir (kullanılan araç, sürüm ve kullanım amacı belirtilerek). YZ araçları kullanılarak oluşturulan içerikler (görsel, veri, metin) intihal olarak değerlendirilir.
Hakemler için: Hakemler, değerlendirme sürecinde gizli makale içeriğini hiçbir YZ aracına yükleyemez veya bu araçlarla paylaşamaz. Hakem değerlendirmesinin tamamı, hakemin kendi uzmanlık ve muhakemesine dayanmalıdır. Gizlilik ihlali yapıldığının tespiti halinde hakemlik görevi sonlandırılır.
Editörler için: Editörler, yayın sürecinin herhangi bir aşamasında YZ araçlarını, yalnızca yardımcı (ör. intihal kontrolü) amaçlarla kullanabilir. YZ araçları, bir makalenin kabul veya red kararını vermek için tek başına kullanılamaz. Tüm nihai kararlar, insan editörler tarafından verilir.